Maand van de Ondergrond
Gepubliceerd op: 18-09-2020
Geprint op: 07-12-2021
https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/maand-van-de-ondergrond/
Ga naar de hoofdinhoud

U staat er vast niet altijd bij stil als u in Rotterdam bent, maar onder de grond ligt het vol met onmisbare kabels, leidingen en andere voorzieningen zoals tunnels, vuilcontainers, waterbergingen en nog veel meer.

We zien dat het de afgelopen jaren alleen maar drukker is geworden. Er wordt namelijk veel ruimte gevraagd onder de grond door de energietransitie, klimaatadaptatie, nieuwe woningen en meer groen.

Leer de wereld onder de grond kennen

Illustratie met aan de bovenkant een stuk bovengronds, gebouwen, markthal en het onderste deel van de illustratie is ondergronds, aarde met daarin een mol, beenderen, rioleringsbuizen en een metrolijn.

Hoog tijd om de wereld onder de grond beter te leren kennen.

Hoe houden we Rotterdam leefbaar én bereikbaar en hoe geven we al deze belangrijke dingen een plek?

Het is allemaal te zien tijdens de Maand van de Ondergrond.

Elfde editie

Ieder jaar in november nemen we, samen met u, een kijkje onder de grond tijdens de Maand van de Ondergrond. In deze 11e editie nemen we u mee in online lezingen van onze specialisten, digitale rondleidingen op bijzondere plekken en nog veel meer.

Programma

In deze serie van vijf afleveringen gaan de filmmakers naar maar liefst 16 ondergrondse locaties die verborgen liggen onder de skyline van Rotterdam. Zo wordt u meegenomen naar het ontstaan van Rotterdam bij de Dam in de Rotte, ziet u meer over de Rotterdamse gasfabrieken en krijgt u meer te zien van de voormalige tramtunnel bij de Beijerlandselaan.

Elke maandag in november komt er een aflevering online op OPEN Rotterdam, bekijk ze hier:

Deze serie is geproduceerd door Stichting en…Actie! en Florian TV Network en worden uitgezonden door OPEN Rotterdam. Bent u benieuwd naar de vorige series van Rotterdam van Onderen? Bekijk de eerste en tweede serie:

Gedurende de hele maand november zullen we iedere dinsdag een digitale rondleiding op deze pagina plaatsen. Deze rondleidingen zijn vooraf opgenomen. Om deel te nemen aan de digitale rondleidingen, hoeft u zich niet aan te melden.

In de digitale rondleidingen nemen onze specialisten u mee naar bijzondere plekken die onder de grond schuilen of verbonden zijn met de ondergrond.

Dinsdag 2 november: Erasmusbrug en de basculekelder

De Erasmusbrug is de grootste en zwaarste basculebrug van Europa. Zij opent haar brugdeel door haar ‘staart’ te draaien; via een metalen arm met hieraan een enorme ballastkist, die als contragewicht dient. In deze digitale rondleiding nemen we u mee onder de vleugels van De Zwaan.

Dit jaar bestaat de Erasmusbrug 25 jaar. Dit jubileum hebben we niet aan ons voorbij laten gaan en we hebben meerdere interessante video’s opgenomen over de Erasmusbrug.

Voor de online Havenshow van de Wereldhavendagen 2021 vertelde één van onze brugwachters over zijn werkzaamheden. Hij vertelt in deze video wat hij doet voor de bruggen vanuit zijn brugwachtershuis bij de Erasmusbrug:

Lees verhalen en herinneringen over de Erasmusbrug, bekijk een compilatie van foto’s van de bouw en nog veel meer op de pagina Oeververbindingen.

Dinsdag 9 november: ondergrondse waterberging Museumpark en rioolgemaal Westersingel

Wist u dat Rotterdam ongeveer duizend rioolgemalen telt? En dat er tien miljoen liter water in de waterberging onder het Museumpark past? Kom mee op excursie door het rioolgemaal aan de Westersingel en de ondergrondse waterberging van de parkeergarage Museumpark en leer meer over de functie van een rioolgemaal én het nut van de ondergrondse waterberging.

Dinsdag 16 november: monumentale begraafplaats Crooswijk

Nergens is de ondergrondse wereld zo vanzelfsprekend als op de Rotterdamse gemeentelijke begraafplaatsen. Zowel letterlijk als figuurlijk. Dat begint al bij het hek bij de oude toegangspoort. Dit hek symboliseert de overgang van de stad der levenden naar de necropolis, de ondergrondse stad van de doden. De monumentale begraafplaats Crooswijk ademt echter een levendige sfeer uit.

In deze digitale rondleiding krijgt u een unieke blik van Ton van Dam achter de schermen. Via verschillende plekken op de begraafplaats geeft hij u een unieke kijk in de wereld van begraven en cremeren en maakt u kennis met één van de meest bijzondere plekken in Rotterdam.

Dinsdag 23 november: archeologische stadswandeling door Rotterdam

Onze stadsarcheoloog neemt u mee terug in de tijd en laat u archeologische hoogtepunten zien rond het ontstaan van Rotterdam. U wandelt digitaal mee langs onder andere de Binnenrotte waar de Dam in de Rotte ligt en de Laurenskerk, waar nog kisten met skeletten uit begin van de 17e eeuw liggen.

  • Opmerking bij de film (die eerder is opgenomen):
    De tijdelijke tentoonstelling 'Voet aan de grond' in de hal van het Timmerhuis is beëindigd. Museum Rotterdam op locatie Timmerhuis is helaas ook gesloten. De punter zal vanaf februari 2022 te zien zijn op de 4e verdieping van Bibliotheek Rotterdam.

Dinsdag 30 november: Maastunnel

De renovatie en restauratie van onze geliefde Maastunnel zit erop! Met man en macht is er gewerkt om de oudste afgezonken tunnel van Nederland weer helemaal spic en span te krijgen. Bent u benieuwd wat er de afgelopen jaren allemaal gebeurd is? Of wilt u gewoon weten hoe de Maastunnel er achter de schermen uitziet? Wij nemen u graag mee in deze digitale rondleiding.

Gedurende de hele maand november zullen we iedere donderdag een online lezing geven. Deze lezingen worden gegeven door de specialisten van de gemeente Rotterdam en gaan over interessante onderwerpen die te maken hebben met de ondergrond. De lezingen zijn te volgen via MS Teams en u krijgt tijdens een lezing de mogelijkheid om vragen te stellen over het onderwerp.

Om deel te nemen aan een lezing, meldt u zich vooraf aan. Via de link komt u op onze aanmeldpagina waar u de onderwerpen kunt vinden. U kunt zich per lezing aanmelden en krijgt via de e-mail uitleg om deel te nemen aan de lezing. Het is ook mogelijk om u met één klik aan te melden voor het volledige programma.

Donderdag 4 november: Robert Fruinstraat en Diepe Integrale Leidingen Tunnel (DILT)

De ondergrond is vol. Vragen naar ruimte in de ondergrond nemen toe. De aankomende jaren wordt de druk op de ondergrond hoger. Momenteel wordt in samenwerking tussen markt, overheid en kennisinstellingen onderzoek uitgevoerd naar de toepassing van een Diepe Integrale Leidingen Tunnel (DILT) in combinatie met de toekomstige opgave (energietransitie, klimaatadaptatie etc.) in Rotterdam.

Jaap Peters en Willem Kind, projectleiders bij gemeente Rotterdam, nemen u mee in een presentatie over het anders én dieper nadenken over de volle Rotterdamse ondergrond.

Donderdag 11 november: van het gas af in Bospolder-Tussendijken

Een bestaande stadswijk aardgasvrij maken en aansluiten op stadsverwarming. Hoe doe je dat? Hoe krijg je in die toch al volle ondergrond ook nog een warmtenet ingepast? En dan ook nog eens op zo’n manier dat toekomstige bovengrondse opgaven zoals het realiseren van een goede boomstructuur niet onmogelijk wordt gemaakt?

Anne-Marie Verheijen, programmamanager Aardgasvrij, vertelt over de zoektocht die we in Bospolder-Tussendijken zijn aangegaan en wat het resultaat hiervan is.

Donderdag 18 november: het Rotterdams WeerWoord

Als stad in de Nederlandse delta merkt Rotterdam nu al de nadelige gevolgen van klimaatverandering. Hevige neerslag, langere periodes van droogte, hitte, bodemdaling en zeespiegelstijging zorgen voor gevaar. Klimaatadaptatie, het aanpassen van de stad op dit gevaar, is van levensbelang op een plek die voor 85% onder zeeniveau ligt. Een klimaatbestendige stad kan alleen bereikt worden als gebouwen, woningen en tuinen hieraan bij gaan dragen.

Johan Verlinde, programmamanager van het Rotterdams Weerwoord, vertelt in deze lezing welke initiatieven bijdragen aan een klimaatbestendige stad en hoe de leefomgeving daar tevens groener en mooier van wordt.

Donderdag 25 november: sonderingsonderzoek Schouwburgplein & glasvezelsensortechniek funderingspalen

Tijdens deze lezing combineren we twee onderwerpen met elkaar. Raymond Konings, projectleider bij het team Veldonderzoek, Laboratorium en Geodata, zal vertellen over het sonderingsonderzoek dat uitgevoerd is voor de herinrichting van het Rotterdamse Schouwburgplein.

Daarna vertelt Willem van Bommel, meettechnisch projectleider en ontwerper van meetsystemen, meer over de mogelijkheden van het meten met glasvezel en de kansen die dat biedt voor de stad Rotterdam.

Wiebe Oosterhoff zal tijdens een lezing bij het bibliotheekcollege meer vertellen over het 'nieuwe ontwerpen'.

Tot een jaar of 10 geleden was de rol van beheer om nieuwe ontwikkelingen (zoals stadsuitbreidingen of zelfs nieuwe steden) schoon, heel en veilig te houden. Door de transitievraagstukken verandert deze situatie heel snel. Beheer gaat over alles wat in de openbare ruimte ligt.

Als we bijvoorbeeld een riool gaan vervangen gaan we de hele openbare ruimte vernieuwen. Een ontwerper is eenmalig in een gebied. Beheer is permanent in een gebied en kan een gebied aanpassen aan de nieuwe wensen uit de stad. Vandaar: beheer is het nieuwe ontwerpen!

Deelnemen aan het bibliotheekcollege kan zowel fysiek als digitaal. Voor de fysieke deelname gelden de huidige coronamaatregelen van Bibliotheek Rotterdam.

Wandelroutes

  • Wandeling Begraafplaats Crooswijk
    • Met het boekje 'Van Hemelboom tot Vallende man' (pdf) kunt u op eigen gelegenheid de groene en culturele route over de begraafplaats Crooswijk wandelen. Wilt u het boekje liever in uw handen hebben? Haal dan een exemplaar bij de Centrale Bibliotheek.
  • Virtual reality bomenroute Rotterdam
    • Het gehele jaar is de virtual reality versie van de monumentale bomenroute beschikbaar in de Must See!-app en te downloaden in de AppStore en Play Store! Trek uw wandelschoenen aan en leer meer over het groen in de stad met de wandelroute van ongeveer vier kilometer door het centrum van Rotterdam.
  • Wandeling door middeleeuws Rotterdam
    • Tijdens deze wandeling komt u langs plaatsen waar middeleeuws Rotterdam nog te beleven is. Met leuke vragen is het een leerzame speurtocht voor jong en oud. Download de gratis izi.TRAVEL-app voor Apple of Android, of zoek op 'middeleeuws Rotterdam' (Windows).

Nog geen genoeg van de ondergrond?

Illsutratie van Molli de mol, met een groen-wit gestreept truitje aan en een schepje in een hoopje modder.

Lees meer over de rol van bodemdaling en grondwater bij klimaatverandering in de aanpak van het Rotterdams Weerwoord.

De Tijdtrap is een permanente tentoonstelling van archeologische vondsten in het trappenhuis en parkeergarages van de Markthal.

In het e-book De ondergrond van Rotterdam maakt u interactief kennis met de ondergrondse wereld van Rotterdam. Bekijk bijvoorbeeld een 3D-model van een hoofdgemaal of kom te weten wat er onder de Museumparkgarage te zien is. Het e-book is nu uitgebreid met een hoofdstuk Ontplofbare Oorlogsresten.

Bekijk het filmpje van de rioolwaterzuiveringsinstallatie Dokhaven van Waterschap Hollandse Delta, die al meer dan dertig jaar op volle toeren draait. Elke Rotterdammer spoelt dagelijks zo’n 120 liter vervuild water weg. Dat gebeurt bij het douchen, het toiletbezoek, koken, afwassen, enzovoort. Dit vervuilde water mag niet direct worden geloosd op het oppervlaktewater (singels en rivieren) omdat dit schadelijk is voor milieu, mens en dier. Daarom gaat het afvalwater eerst via de riolering naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie. Daar wordt het schoongemaakt en vervolgens op de rivier De Nieuwe Maas of de Nieuwe Waterweg geloosd. In Rotterdam-Zuid gebeurt dit op een unieke locatie. Zuiveringsinstallatie Dokhaven van waterschap Hollandse Delta zuivert daar al sinds 1987 het afvalwater van zo’n half miljoen Rotterdammers en bedrijven. Het is de enige ondergrondse rioolwaterzuivering in Nederland. Op het 'dak' van Dokhaven bevindt zich een klein parkje waar mensen hun hond uitlaten en vaak geen idee hebben wat zich onder hun voeten afspeelt. Benieuwd hoe het zuiveren van afvalwater in zijn werk gaat?

Meer informatie

Wilt u informatie opvragen over de digitale lezingen of de virtuele rondleidingen, mail dan naar maandvandeondergrond@rotterdam.nl.